ฉันท์ที่มีลีลาอย่างสายฟ้าแลบ

[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

วิชชุมมาลาฉันท์ 8 วิชชุมมาลา แปลว่า ระเบียบสายฟ้า หมายถึง ฉันท์ที่มีลีลาอย่างสายฟ้าแลบ คณะและพยางค์ ฉันท์บทหนึ่งมี 4 บาท บาทละ 2 วรรค วรรคละ 4 คำ 2 วรรคเป็น 8 คำ จึงเขียน 8 หลังชื่อวิชชุมมาลาฉันท์ วิชชุมมาลาฉันท์นี้คล้ายกาพย์สุรางคนางค์เพียงแต่เพิ่มวรรคต้นขึ้นอีก 1 วรรคเท่านั้น รวมทั้งบทมี 4 บาท 8 วรรค ส่วนกาพย์สุรางคนางค์มีเพียง 7 วรรค สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่างคำที่สัมผัสกันใช้วงกลมสีเข้ม คำครุ คำลหุ บังคับครุล้วนทุกวรรค ( ั หรือ ครุ)

ฉันท์ที่มีลีลาอย่างเพชรของพระอินทร์
[ ขยายดูภาพใหญ่ ]	อินทรวิเชียรฉันท์ 11 อินทรวิเชียร แปลว่า เพชรพระอินทร์ หมายถึง ฉันท์ที่มีลีลาอย่างเพชรของพระอินทร์ คณะและพยางค์ ฉันท์บทหนึ่งมี 2 บาท บาทละ 2 วรรค วรรคต้นมี 5 คำ วรรคท้ายมี 6 คำ รวมบาทละ 11 คำ จึงเขียน 11 ไว้ท้ายชื่อฉันท์ สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่าง คำครุ คำลหุ บังคับครุ ลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผน

ฉันท์ที่มีลีลาอย่างงู้เลื้อย
[ ขยายดูภาพใหญ่ ]	ภุชงคประยาตฉันท์ 12 ภุชงคประยาต แปลว่า งูเลื้อย หมายความว่า ฉันท์นี้มีลีลาอย่างงูเลื้อย คณะและพยางค์ ฉันท์บทหนึ่งมี 2 บาท บาทละ 2 วรรค วรรคต้นและวรรคท้าย มีวรรคละ 6 คำเท่ากัน รวม 2 วรรคเป็น 12 คำ จึงเขียน 12 ไว้ท้ายชื่อฉันท์ สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่าง คำครุ คำลหุ บังคับครุ ลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผนและตามตัวอย่าง

ฉันท์อันมีลีลาว่าฤดูฝนได้เลื่อนแล้ว

[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

วสันตดิลกฉันท์ 14 วสันตดิลก แปลว่า รอยแต้มที่กลีบเมฆในฤดูฝน น่าจะหมายถึง ฉันท์อันมีลีลาว่าฤดูฝนได้เริ่มต้นแล้ว คณะและพยางค์ ฉันท์บทหนึ่งมี 2 บาท บาทหนึ่งมี 2 วรรค วรรคต้นมี 8 คำ วรรคท้ายมี 6 คำ รวมทั้งบาทมี 14 คำ สัมผัส สัมผัสบังคับดูได้จากแผนตามเส้นโยงสัมผัส และจากตัวอย่างคำที่สัมผัสกันใช้วงกลมสีเข้ม คำครุ ลหุ บังคับ ครุ และ ลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผน ฉันท์ยังมีอีกหลายชนิดที่มิได้นำเสนอไว้ ณ ที่นี้ หากเยาวชนผู้ใดสนใจ อาจศึกษาเพิ่มเติมจากตำราฉันทลักษณ์ของพระยาอุปกิต ศิลปสาร หรือจากหนังสือเรียนภาษาไทย การเขียน 2 (ท.042)