บทร้อยกรองข้างต้นเป็นคำบ่นของคนที่ไม่ชอบอากาศร้อน เขาไม่ทราบจะโทษใครดี ก็เลยโทษดวงอาทิตย์ว่าไม่เห็นใจต น ผู้บ่นใช้น้ำเย็นและพัดช่วยให้คลายร้อนได้บ้าง แต่ก็ยังร้อนอยู่นั่นเอง ในที่สุดเมื่อหนีไม่พ้นก็ต้องทนร้อนต่อ ไป การบ่นเป็นร้อยกรองเช่นนี้ ชวนให้ผ ู้ฟังหรือผู้อ่านเห็นใจ พร้อมกันนั้นก็เกิดอารมณ์ขันไปด้วยเมื่ออ่านวรรคสุดท้าย

ถ้อยคำที่ใช้ในกาพย์ยานีบทนี้เป็นคำง่าย ๆ สื่อความหมายชัดเจน เสียสัมผัสคล้องจอง มีทั้งในวรรคเดียวกัน และต่างวรรคที่อยู่ถัดไป ทำให้เกิดจังหวะน่าฟัง

เด็ก ๆ ที่เคยนั่งรถเล่น แล้วกางนิ้วให้ลมสัมผัสมือ คงจะมีความรู้สึกคล้าย ๆ ที่กล่าวไว้ในบทร้อยกรองข้างต้น และถ้านั่งรถผ่านทุ่งนาที่มีข้าวกล้าสีเขียวอ่อน ถ้าจะสังเกตเห็น "คลื่นเขียว" ขณะที่ลมพัด เมื่อหยุดพักริมลำธาร ก็อาจมองเห็นดอกไม้เหม ือนสาวน้อยส่องกระจก มีลมพัดโชยมาทำให้ดอกไม้ไหว

ธรรมชาติที่สวยงามชวนให้รื่นรมย์เช่นนี้ เมื่อบันทึกไว้เป็นบทร้อยกรองก็จะทำให้นึกเห็นภาพงาม ๆ ตามไปด้วย ดูไปแล้วการแต่งวิชชุมมาลาฉันท์ก็ไม่น่าจะยาก มีเพียงวรรคละ 4 คำ เพียง 8 วรรค ก็จบบท เด็ก ๆ เคยสังเกตธรรมชาติรอบตัวม าแล้วอาจลองแต่ฉันท์ชนิดนี้ดูบ้างก็ได้

สายรุ้ง หรือรุ้งกินน้ำ ใคร ๆ ก็คงเคยเห็นกันทั่วไป รุ้งมีลักษณะเป็นแถบสี 7 สีสวยงาม โค้งเป็นครึ่งวงกลมพาดขึ้นไปบน ท้องฟ้า การมองเห็นสายรุ้งทำให้คนใจสบาย เกิดความหวัง ดังนั้นผู้แต่งจึงชวนให้ผู้อ่านคิดเปรียบเทียบสายรุ้งกับความ สุขที่จะได้รับห ลังจากที่ทุกข์มามากแล้ว

น่าสังเกตว่า การมองดูปรากฎการณ์ธรรมชาติแล้วเกิดความคิดเชิงเปรียบเทียบเช่นนี้ เป็นวิธีการอย่างหนึ่งที่กวีหรือนักกลอนชอบใช้เพราะทำให้บทร้อยกรองที่สาระลึกซึ้งขึ้น ทั้งยังเป็นขอ้คิดที่ปลอบใจให้คลายทุกข์ได้บ้าง

ดอกบัวเกิดจากโคลนตามในสระน้ำ ก้านของดอกบัวยาวจึงสามารถชูดอกแย้มบานเหนือน้ำได้ ฉะนั้นแม้ฝนจะตก น้ำจะท่ว มบัวก็ยังสดชื่นอยู่ได้ ในขณะที่ดอกไม้ชนิดอื่นเหี่ยวโหยโรยรา ไปหมดเพราะสวนเล่ม เนื่องจากน้ำท่วมนาน ผู้แต่งคงจะได้เหี่ยวโดยโรยราไปหมดเ พราะสวนล่ม เนื่องจากน้ำท่วมนาน ผู้แต่งคงจะได้สังเกตความแตกต่างระหว่างดอกบัวกับดอกไม้ชนิดอื่น

จึงเกิดความคิดเชิงเปรียบเทียบ หรืออุปมาอุปไมยขึ้น เป็นการก้าวจากรูปธรรมคือดอกบัวไปสู่นามธรรมคือความเป็นผู้ มีปัญญาและความอดทนสามารถยืนหยัดอยู่ได้อย่างสงบได้ต้องหมองเศร้าเพราะความทุกข์ แตกต่างจากผู้ที่ขาดปัญญา ซึ่งถูกความ ทุกข์ทำลายอย่างย่อยยับ