สมัยราชอาณาจักรรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงเป็นพระเจ้าแผ่นดินพระองค์แรกของพระราชวงศ์จักรี ได้ทรง ตั้งเมืองหลวงใหม่มีนามว่า "กรุงเทพพระมหานครบวรรัตนโกสินทร์" เมื่อครั้งกรุงธนบุรีเป็นเมืองหลวงนั้น มีบริเวณรวมทั้งสองฝั่งของแม่น้ำเจ้าพระยา จึงเป็นเมืองหลวงที่มีแม่น้ำไหล่ านกลางเมือง

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ไม่โปรดเมืองที่เปิดทางให้เรือแล่นเข้าถึงกลางเมืองได้ เพราะถ้ามีการสงครามก็จะทำ ให้สองฝั่งติดต่อกันลำบาก จึงทรงย้ายเมืองหลวงมาอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยาแต่ฝั่งเดียว

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเปลี่ยนนาม "กรุงเทพมหานครบวรรัตนโกสินทร์" ระยะเวลาตั้งแต่แรกตั้งกรุงเทพมหานครฯ เมื่อ พ.ศ. 2325 เป็นต้นมา นิยมเรียกว่า "สมัยรัตนโกสินทร์" เช่นที่เคยเรียกระยะเวลาที่แล้วมา< WBR>อย่างสั้น ๆ และเรียกตามชื่อเมืองหลวงว่า "สมัยอยุธยา" และ "สมัยสุโขทัย" เป็นต้น

พระเจ้าแผ่นดินในสมัยรัตนโกสินทร์นี้ ได้สืบสัตติวงศ์ต่อกันมาในราชวงศ์เดียวกันจนถึงปัจจุบัน (พ.ศ. 2521) มี 9 พระองค์ รวมเ วลาเกือบ 200 ปี ตลอดเวลาเกือบ 200 ปี แห่งสมัยรัตนโกสินทร์มาจนถึงปัจจุบันเป็นที่ประจักษ์แจ้งชัดว่า ประชาชนชาวไทย รัก เคารพ และเทิดทูนพระมหากษัตริย์ไม่เสื่อมคลาย ที่เป็นดังนี้เพราะพระมหากษัตริย์แต่ละพระองค์ทรงตั้งอยู่ในทศพิธราชธรรม และทรงสอดส่องดูแลอาณาประชาราษฎร์ จึงสามารถผูกใจประชาชนไว้ได้มั่นคง