พลังงานจากคลื่นเสียงเมื่อมากระทบผลึกควอรตซ์แล้วจะเกิดอะไรขึ้น

[ขยายดูภาพใหญ่]

ในปี พ.ศ. 2423 คูรีค้นพบหลักการใช้ผลึกแร่ในการบังคับให้กระแสไฟ ฟ้าเดินไปทางเดียว (piezoeletricty) โดยอธิบายว่า ถ้านำกระแสไฟฟ้า สลับมาผ่านผนึกควอรตซ์ (quartz) จะทำให้ผลึกควอรตซ์สั่นสะเทือนจาก การอัดและขยายของผลึกเมื่อกระแสไฟสลับเปลี่ยนขั้ว และถ้าการเปลี่ยนขั้วมี ความถี่สูง ควอรตซ์ก็จะสะท้อนเร็วมาก และสามารถส่งความสะเทือนผ่านตัว กลาง เช่น น้ำหรือเนื้อเยื่อต่าง ๆ ต่อไปได้ อันนับว่าเป็นหลักการสร้างคลื่น เสียงความถี่สูงในหัวตรวจ (transducer) ของเครื่องอัลตราซาวนด์สมัย ใหม่นี้เอง คูรียังอธิบายด้วยว่า ถ้าทำให้ผลึกควอรตซ์อันเดิมนั้นเองสั่นสะเทือน ถี่ ๆ โดยใช้พลังงานจากคลื่นเสียงที่ผ่านตัวกลางมากระทบผลึกควอรตซ์แล้ว ผลึกควอรตซ์นั้นจะสามารถสร้างกระแสไฟฟ้าสลับออกมาจากขั้วของมันได้

ทำอย่างไรจึงจะมองเห็นรังสีเอกซ์ได้
[ขยายดูภาพใหญ่]	ทำให้เกิดการเรืองแสง (flourescence) เมื่อฉายกระทบ วัตถุบางอย่าง เช่น แบเรียมแพลติโนไซอะไนด์ (barium platinocyanide) แคลเซียมทังสเตต (calciumtungsate) หรือ ซิงค์ซัลไฟด์ (zine sulphide) เพราะพลังงานจากรังสีเอกซ์จะเปลี่ยนรูปไปอีกเป็น แสงสว่างธรรมดาที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

ระบบโซนาร์ของทหารเรือมีประโยชน์ในการตรวจโรคอย่างไรอย่างไร

[ขยายดูภาพใหญ่]

เครื่องทำอัลตราซาวนด์โทโมกราฟี ในปัจจุบันได้ก้าวหน้าไปอีกเป็นอัน มาก เครื่องบางแบบได้นำเอาระบบโซนาร์ (sonar) ของทหารเรือ แบบที่ ใช้ค้นหาตำแหน่งที่เรือใต้น้ำมาใช้ เครื่องแบบนี้ใช้หัวตรวจขนาดใหญ่ 8 หัว มาจมลงไว้ในถังน้ำขนาดใหญ่ ทำงานโดยใช้คอมพิวเตอร์สั่งงานโดยตลอด ปล่อยคลื่นเสียงผ่านน้ำในถังขึ้นมาที่แผ่นพลาสติกบาง ๆ ที่คลุมปากถัง คนไข้ นอนคว่ำ เอาหน้าท้องที่ต้องการตรวจสัมผัสกับแผ่นพลาสติกโดยใช้น้ำมันพืชใส หรือเยลลี (วุ้นเละ ๆ) ทาแผ่นพลาสติกก่อน คลื่นเสียงจะเดินทางจากหัว ตรวจผ่านน้ำ ผ่านแผ่นพลาสติกบาง ผ่านน้ำมันหรือวุ้นและหน้าท้องเข้าสู่มดลูก แล้วสะท้อนกลับตามทางเดิม กลับเข้าหัวตรวจทั้ง 8 หัว ได้สัญญาณป้อนเข้า คอมพิวเตอร์เพื่อนำไปสร้างภาพเด็กขึ้นบนจอโทรทัศน์ เครื่องแบบนี้ใช้ตรวจ อวัยวะได้หลายอย่าง เช่น มดลูก ทารก ถุงน้ำดี ตับ ไต และลิ้นหัวใจ ตลอดจนช่องน้ำเลี้ยงสมองในเด็กที่อายุต่ำกว่า 18 เดือนลงมา เครื่องแบบนี้ เรียกว่า เครื่องตรวจอวัยวะภายในโดยใช้คลื่นเสียงความถี่สูง (automated waterpath ultrasonograph) เพราะใช้ระบบโซนาร์และ ทำงานโดยอัตโนมัติ

ธาตุเทคนีเชียมใช้ทำอะไร

[ขยายดูภาพใหญ่]

ได้อีกทางหนึ่ง ธาตุที่ศูนย์กลางอณูของมันปล่อยรังสีได้นี้ เรียกว่า ธาตุกัมมันตรังสี (radioactive element) ซึ่งมีอยู่มากมายหลายชนิด เราสามารถเลือก ธาตุกัมมันตภาพรังสีมาใช้ในทางการแพทย์ได้อย่างกว้างขวาง บางชนิด เช่น เทคนีเซียม (technetium) ใส่เข้าในกระแสเลือดแล้วจะไปสู่ตับและสมอง และที่อื่น ๆ อีก ก็ทำให้เราสามารถสร้างแผนผังแสดงกายวิภาคและพยาธิ สภาพอย่างหยาบ ๆ ของอวัยวะต่าง ๆ เหล่านั้นได้ ธาตุบางอย่างผสมแล้วเป็นของเหลวสีแดง ๆ เช่น ทองที่มีกัมมันต ภาพรังสี (radioactive colloidal gold) ใช้ใส่เข้าในช่องเยื้อหุ้ม ปอดช่วยทำลายเซลล์ของมะเร็งที่กระจายอยู่ในช่องเยื่อหุ้มปอดได้ ธาตุบางอย่างใช้คำนวณวัดปริมาณของเลือดในร่างกายได้

เวชศาสตร์นิวเคลียร์คืออะไร

[ขยายดูภาพใหญ่]

เวชศาสตร์นิวเคลียร์ (nuclear medicine) คือ การตรวจโรคหรือ รักษาโรค โดยใช้สารกัมมันตรังสี ธาตุบางชนิด เช่น ไอโอดีน 131 มีคุณสมบัติพิเศษ สามารถปล่อยรังสี แกมมาออกมาจากแก่นหรือนิวเคลียสของอะตอมของมันได้ตลอดเวลา แพทย์ ค้นพบว่าไอโอดีนเมื่อเข้าสู่ร่างกายส่วนใหญ่จะไปอยู่ที่ต่อมไธรอยด์ที่คอ จึง ลองใส่ไอโอดีน 131 เข้าในร่างกายไอโอดีน 131 ก็ไปเกาะอยู่ที่ต่อม ไธรอยด์และปล่อยรังสีแกมมาออกมาตลอดเวลาด้วย จึงสามารถทำให้เกิดประ โยชน์ 2 อย่าง คือ 1. ถ้าใช้เครื่องวัดรังสีแกมมา มาวัดที่บริเวณคอก็อาจทำแผนผังของ ต่อมไธรอยด์ได้ว่า โต เล็ก ผิดรูปร่าง หรือไม่ปกติหรือไม่ 2. ถ้าเป็นมะเร็งของต่อมไธรอยด์ ก็ให้ไอโอดีน 131 ขนาดมากขึ้น รังสีแกมมาก็จะมากพอฆ่าเชื้อมะเร็งที่ต่อมไธรอยด์ได้ เป็นการรักษามะเร็ง ได้อีกทางหนึ่ง

---

[จอหลัก |ดูรูป |เล่าให้ฟัง |วีดิโอ |ลับสมอง |ค้นข้อมูล |บทความ]