การรับของและส่งของ การรับส่งของแบ่งได้เป็นหัวข้อได้ดังนี้

1. การทูลเกล้าฯถวายของและการรับพระราชทานของ

2. การประเคนของแด่พระสงฆ์

3. การรับของจากผู้ใหญ่และการส่งของให้ผู้ใหญ่

---

การทูลเกล้าฯ ถวายของและการรับพระราชทานของ

1. การทูลเกล้าฯ ถวายของ

- พัสดุหรือ สิ่งของที่ยกถือเชิญอันเป็นของเบา เรียก ว่าทูลเกล้าถวาย ผู้เข้าเฝ้าฯ ชายหรือหญิง เมื่อจะทูลเกล้าฯ ถวายในขณะประทับพระราช อาสน์ พระเก้าอี้ หรือประทับยืนจะต้องมีภาชนะ เช่น พานรองรับสิ่งของนั้น ผู้ถวายควรถือคอ พานประคอง 2 มือ ก่อนจะเข้าไปเฝ้าฯ ถวาย ต้องทำความเคารพตามเพศ (คำนับ-ถอนสาย บัว) แล้วย่อตัวลง โดยก้าวเท้าขวาไป ข้างหน้า เข่าซ้ายลงจรดพื้นแล้วยกพานภาชนะ ที่รองรับสิ่งของนั้น ๆ ทูลเกล้าฯ ถวาย เมื่อทรงหยิบของในพานแล้ว ให้ลุกขึ้นถือ ภาชนะหรือพานลดต่ำพร้อมกับถอยเท้าขวากลับ ถวายความเคารพแล้วเดินถอยหลังออกไป 3- 4 ก้าวถวายความเคารพแล้วกลับไปยืนหรือนั่ง เฝ้าฯ ที่เดิม

ในกรณีที่ทูลเกล้าฯ ถวายทั้งพาน เมื่อทรงรับแล้ว ผู้ถวายลุกขึ้น ยืนในท่าตรง มือปล่อยตามปรกติ ถอยหลังเล็ก น้อย ถวายความเคารพแล้วเดินถอยหลังออกไป 3 -4 ก้าว ถวายความเคารพ กลับไปยืนหรือนั่ง เฝ้าฯ ที่เดิม

เมื่อจะทูลเกล้าฯ ใน ขณะประทับราบกับพื้น ให้ถวายความเคารพก่อนแล้ว จึงคลานเข้าไปจนใกล้ที่ประทับห่างพอประมาณ ยกของนั้นขึ้นทูลเกล้าฯถวาย ทรงรับแล้ววาง พาน ถวายความเคารพโดยหมอบกราบ รอจังหวะ หากมี พระราชดำรัสด้วยให้ประนมมือสดับพระราชกระแส และการกราบบังคมทูลตอบแล้ว จึงถวายความเคารพ อีกครั้งหนึ่งก่อนคลานถอยหลังกลับ

- พัสดุ สิ่งของ หรือสิ่งใดก็ตามที่ยกถือเชิญ ไม่ได้ เพราะเป็นของหนักหรือสิ่งมีชีวิตเรียก ว่า น้อมเกล้าฯ ถวาย การน้อมเกล้าฯ ถวายสิ่ง ของที่จะยกเชิญไม่ได้ เพราะเป็นของหนัก หรือสิ่งมีชีวิต ส่วนมากจะทำเป็นเอกสาร เช่น โฉนดที่ดิน บัญชีรายการแบบอธิบายของต่างๆ วิธี การเข้าเฝ้าฯ ทูลเกล้า ฯ ถวาย ปฏิบัติตามการ ทูลเกล้าฯถวายของและการรับพระราชทานของ

2. การรับพระราชทานสิ่งของ

ผู้รับจะต้องใช้มือขวาโดยวิธีการ "เอางาน " คือ ยกมือไม่กางข้อศอก มือตั้ง ยก ข้อมือขึ้น 1 ครั้ง แล้วหงายมือรับพระราช ทานของ ถ้ารับพระราชทานของที่เป็นของ เบาให้รับมือเดียว แต่ถ้าเป็นของหนักให้ ยกมือขวาเอางานก่อน แล้วจึงรีบยกมือ ซ้ายขึ้นมาช่วยรับ

ชาย เดินเข้าไป ห่างพอประมาณ ถวายความเคารพ (ถวายคำนับ) ย่อ ตัวลงโดยก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า คุกเข่าซ้าย ยกมือขวาเอางานแล้วรับพระราชทานของ เสร็จแล้วถอยเท้าขวาพร้อมกับลุกขึ้นยืนตรง ถวายความเคารพ ถอยหลังออก

หญิง เดินเข้า ไปห่างพอประมาณถวายความเคารพ (ถอนสายบัว แบบพระราชนิยม) แล้วยืนตรง ก้าวเท้าขวา ไปข้างหน้า คุกเข่าซ้าย ยกมือขวาเอางาน แล้ว รับพระราชทานของ เสร็จแล้วถอยเท้าขวาพร้อม กับลุกขึ้นยืนถวายความเคารพ ถอยหลังออก

หมายเหตุ ถ้าผู้ที่รับพระราชทานของนั่ง เก้าอี้อยู่ เมื่อลุกจากเก้าอี้จะต้องถวายความเคารพ 1 ครั้งตามแบบที่เหมาะสมแก่เพศของตน ก่อนเดินออก และเมื่อกลับไปนั่งที่ก็ถวาย ความเคารพอีก 1 ครั้ง แล้วจึงนั่ง ทั้งนี้จะ ถวายความเคารพกี่ครั้งสุดแล้วแต่ความเหมาะสม หรือได้ซักซ้อมกันไว้ก่อน

อนึ่ง เมื่อจะ รับพระราชทานจะต้องชำเลืองดูด้วยว่า ทรง ถือของที่จะพระราชทานแล้วหรือยังเพื่อ จะได้กะจังหวะที่จะรับพระราชทานให้ พอดี ของที่ได้รับพระราชทานแล้วจะ เป็นของหนักหรือของเบาก็ตาม เมื่อกลับไป นั่งหรือยืน ณ ที่เดิมให้ถือเชิญไว้จน กว่าจะเสร็จการ

การประเคนของแด่พระสงฆ์และการรับของจากพระสงฆ์

1. การ ประเคนของแด่พระสงฆ์ หมายถึง การถวายของโดย ส่งให้ตามวิธีการทางพระวินัย การประเคนของ แด่พระสงฆ์ ถ้าเป็นของที่พอยกได้ใช้ สองมือยกแล้วประเคนในระยะหัตถบาส ถ้าเป็น ของใหญ่เกินกว่าที่จะยกได้ เช่น เรือ รถ หรือกุฎิ ก็ไม่ต้องยกเพียงกล่าวคำถวาย หรือถวายเอกสารประกอบสิ่งของนั้นก็พอแล้ว

วิธีการประเคนของ ชายและหญิงปฏิบัติดังนี้ คือ ถ้าพระสงฆ์นั่งกับพื้นถือของเดินเข่าเข้า ไปได้ระยะหัตถบาส แล้วยกของขึ้นประเคน ชาย จะประเคนของแด่พระสงฆ์ในลักษณะมือต่อมือ ได้เลย ส่วนหญิงจะต้องวางบนผ้าที่พระ สงฆ์ทอดออกมา จะไหว้หรือกราบแล้วแต่กาลเทศะ ถอยโดยวิธีเดินเข่า เมื่อห่างพอประมาณค่อยๆ ลุก ขึ้นหันตัวกลับ ในกรณีพระสงฆ์นั่งบนเก้าอี้ หรืออาสน์สงฆ์ไม่ต้องเดินเข่า แต่เข้าไปให้ ได้ระยะหัตถบาส และประเคนตามวิธีดังกล่าวข้าง ต้น ถ้ามีของถวายหลายอย่าง ควรประเคนทีละ อย่าง แต่ถ้ามีถาดหรือภาชนะใส่ไว้แล้ว ก็ ประเคนทั้งถาดหรือภาชนะได้ แต่ไม่ควรยกโต๊ะ อาหารประเคนทั้งโต๊ะ เพราะเป็นของใหญ่หรือหนักเกิน ประมาณ ซึ่งผิดพระวินัย

2. การรับของ จากพระสงฆ์ การรับของจากพระสงฆ์ ชายและ หญิงปฏิบัติดังนี้คือ ก่อนรับของให้เข้าไป ใกล้ในระยะพอสมควร แล้วแสดงความเคารพจะ กราบหรือไหว้สุดแต่กาละของเบา ชายยื่น มือขวารับ ของหนัก ยื่นสองมือรับแล้วถอย กลับ ส่วนหญิงพระจะวางของไว้ตรงหน้า ของ เบาให้เอื้อมมือขวาไปหยิบด้วยอาการนอบน้อม สำรวม ของหนักให้ยกทั้งสองมือแล้วถอยกลับ

การรับของจากผู้ใหญ่และการส่งของให้ผู้ใหญ่

ของที่จะรับหรือส่ง มี สองลักษณะ คือ ของหนักและของเบา ของหนักให้ ถือสองมือ ของเบาให้ถือมือเดียว โดยถือ ด้วยมือขวา มือซ้ายปล่อยข้างตัวของที่จะ รับหรือส่งควรถือตามขวาง ถ้าเป็นสมุดหรือ หนังสือควรหันทางสันออกนอกตัว

1. การรับของและส่งของอย่างเป็นพิธีการ

คำว่า พิธีการในที่นี้คือ การกระทำ ที่เป็นพิธี มีการกำหนดนัดหมาย และมีระเบียบ ปฏิบัติซึ่งอาจไม่เหมือนกับวิธีปฏิบัติที่เป็นส่วน ตัว

1.1 การรับของ

- ขณะผู้ใหญ่ยืน

ชาย เดินเข้าไปห่าง จากผู้ใหญ่พอสมควร (ประมาณ 3 ก้าว) ยืนตรงคำนับแล้วก้าวเท้าขวาไปข้างหน้าพร้อม กับค้อมตัวเล็กน้อย รับของเสร็จแล้วชักเท้า ขวากลับ คำนับอีกครั้งหนึ่ง ถอยพอประมาณแล้วหัน กลับ อีกแบบหนึ่งยืนไหว้ครั้งเดียว แทนการคำนับ ก่อน รับของแล้วไม่ต้องไหว้อีก

หญิง เดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอสมควร ( ประมาณ 3 ก้าว) ย่อตัวไหว้ตามอาวุโส ของผู้ ส่งของให้ แล้วก้าวเท้าขวาไปข้างหน้าพร้อม กับย่อตัวรับของเสร็จแล้วชักเท้าขวากลับ ถอยพอประมาณ หันกลับ
- ขณะผู้ใหญ่นั่ง เก้าอี้

ชาย เดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่ พอสมควร ยืนตรง คำนับก้าวเท้าขวาไปข้าง หน้าแล้วคุกเข่าซ้าย รับของ เสร็จแล้วถอยเท้าขวา พร้อมกับลุกขึ้นยืนตรง คำนับอีกครั้งหนึ่ง ถอย พอประมาณ หันกลับอีกแบบหนึ่งค้อมตัวไหว้ครั้ง เดียวแทนการคำนับก่อนรับของ

หญิง เดิน เข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอสมควร ยืนตรง ก้าวเท้าขวาไปข้างหน้าแล้วคุกเข่าซ้าย และไหว้ ตามอาวุโสของผู้ส่งของให้ รับของแล้วถอย เท้าขวาพร้อมกับลุกขึ้นยืน ถอยพอประมาณ หัน กลับ


- ขณะผู้ใหญ่นั่งกับพื้น

ชายและหญิงปฏิบัติเหมือนกัน ถ้าเป็นผู้ใหญ่ ที่มีพระคุณหรืออาวุโสมาก ให้เข้าไปใกล้ ผู้ใหญ่พอประมาณ แล้วจึงเดินเข่าเข้าไปห่าง จากผู้ใหญ่ประมาณ 3 ก้าว นั่งพับเพียบกราบผู้ ใหญ่ 1 ครั้ง แล้วรับของ วางของทางขวามือ เหนือเข่าเล็กน้อย ถ้าผู้ใหญ่ปราศรัยด้วยก็นั่ง ในลักษณะสำรวมเสร็จแล้วกราบอีก 1 ครั้ง ถือของ เดินเข่าถอยพอประมาณลุกขึ้นหันกลับ

1.2 การส่งของ
- ขณะผู้ใหญ่ ยืน

ชาย ถือของเดินเข้าไปห่างจาก ผู้ใหญ่พอสมควร ยืนตรงคำนับ แล้วก้าวเท้า ขวาไปข้างหน้า พร้อมกับค้อมตัวเล็กน้อย ส่ง ของเสร็จแล้วชักเท้าขวากลับ คำนับอีกครั้งหนึ่ง ส่งของเสร็จแล้วซักเท้าขวากลับคำนับอีกครั้ง หนึ่ง ถอยพอประมาณ หันกลับอีกแบบหนึ่ง ใช้การ ยืนแทนการคำนับไหว้ครั้งเดียวแทนการคำนับเมื่อ ส่งของให้ผู้ใหญ่แล้ว

หญิง ถือของ เดินเข้าไปห่างจากผู้ใหญ่พอสมควรยืน ตรงแล้วก้าวเท้าขวาไปข้างหน้า พร้อมกับย่อ ตัวเล็กน้อยส่งของเสร็จแล้วไหว้ในขณะที่ ย่อตัวอยู่แล้วชักเท้าขวากลับ ถอยพอประมาณ หันกลับ

ในกรณีที่มีภาชนะรองรับของ เช่น พาน ให้จับคอพานทั้งสองมือเดินเข้า ไปให้ได้ระยะพอสมควร ค้อมตัว ยกพาน ส่งของให้ เมื่อผู้ใหญ่รับของไปแล้วถือ พานด้วยมือขวา ชายคำนับแล้วถอยกลับ หญิงย่อ ตัวเล็กน้อย ถอยกลับ
- ขณะผู้ใหญ่นั่งเก้าอี้

ชาย ถือของเดินเข้าไปห่างจาก ผู้ใหญ่พอสมควร ยืนตรงคำนับ ก้าวเท้าขวา ไปข้างหน้าแล้วคุกเข่าซ้ายส่งของเสร็จแล้วถอย เท้าขวากลับพร้อมลุกขึ้น ยืนตรง คำนับอีกครั้ง หนึ่งถอยพอประมาณ หันกลับ อีกแบบหนึ่งใช้การ ค้อมตัวไหว้ครั้งเดียวแทนการคำนับ เมื่อส่งของ ให้ผู้ใหญ่แล้ว

หญิง ถือของเดินเข้า ไปห่างจากผู้ใหญ่พอสมควร ยืนตรงก้าว เท้าขวาไปข้างหน้าแล้วคุกเข่าซ้ายส่งของ เสร็จ แล้วไหว้ตามอาวุโสของผู้รับ แล้วถอยเท้าขวา พร้อมกับลุกขึ้นยืนถอยพอประมาณหันกลับ

ในกรณีที่มีภาชนะรองรับของ เช่น พาน ให้ จับคอพานทั้งสองมือเดินเข้าไปให้ได้ ระยะพอสมควร คุกเข่าลงเดินเข้าไปพอประมาณ นั่งพับเพียบวางพานแล้วกราบ 1 ครั้ง แล้วยก พานส่งของให้เมื่อผู้ใหญ่รับของไปแล้ว วางพานทางขวามือ เหนือเข่าเล็กน้อยแล้วกราบ 1 ครั้ง ยกพานขึ้นเดินเข่าถอยกลับ
- ขณะผู้ใหญ่นั่งกับพื้น

ชายและหญิงปฏิบัติเหมือน กัน ถ้าเป็นผู้ใหญ่ผู้มีพระคุณหรือผู้ มีอาวุโสมากให้ผู้ที่เข้าไปส่งของเดิน เข่าถือของเข้าไป ห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณ นั่งพับเพียบวางของทางขวามือเหนือเข่าเล็ก น้อย แล้วกราบผู้ใหญ่ 1 ครั้ง ส่งของให้ผู้ ใหญ่ ถ้าผู้ใหญ่ปราศรัยด้วยก็ให้นั่งลักษณะสำรวม เมื่อจะลากลับกราบอีก 1 ครั้ง ถอยโดยวิธี เดินเข่า ห่างจากผู้ใหญ่พอประมาณลุกขึ้นยืน หันกลับ

2. การรับของและส่งของ อย่างไม่เป็นพิธีการ

การรับของและ ส่งของอย่างไม่เป็นพิธีการนั้นหมายถึง การ รับของและส่งของเป็นการส่วนตัวขณะที่ ผู้ใหญ่ยืนอยู่หรือนั่งเก้าอี้รับแขก หรือนั่ง บนพื้นในบ้าน ทั้งชายและหญิงควรปฏิบัติด้วย อาการนอบน้อมด้วยการทำความเคารพคือ เมื่อจะ รับของก็ไหว้ท่านแล้วจึงรับ เมื่อจะส่ง ของให้ท่านก็ส่งของก่อนแล้วจึงไหว้ ทั้ง นี้พึงปฏิบัติให้เหมาะสมตามกรณี เมื่อจะลา ท่านก็ให้ไหว้อีกครั้งหนึ่ง

หมายเหตุ การ รับของหรือการส่งของเมื่อผู้ใหญ่นั่งกับ พื้น ถ้าเป็นผู้ใหญ่ที่อาวุโสไม่มาก เช่น พี่ น้า อา เป็นต้น ให้ใช้วิธีการนั่งพับเพียบไหว้ การเข้าและออกให้ใช้วิธีเดินเข่า